An Ocean of Opportunities #2 (by Fabiènne Doveren)

 In An Ocean of Opportunities, By the Ocean we Unite Blog, Stories from the field

Op donderdag 18 november 2018 organiseerden we samen met Stantec ‘An Ocean of Opportunities #2’ in Blue City Rotterdam. In deze tweede editie werd de zaal met ruim 200 bezoekers meegenomen op een reis door onze oceanen.

Onze mariene bioloog Fabiènne Doveren schreef een verslag:

Dat een reis door onze oceanen ook een reis door de wereld van plastic vervuiling is, wordt gelijk duidelijk aan de hand van een quiz geleid door Pieter van der Zweten van Stantec. We leren dat sinds de toename van de massa productie van plastic in 1950 enorm veel plastic in onze oceanen is beland.  Van al dat plastic, bevindt zich maar 0.5% aan het oppervlak van het water. Vandaag de dag komt daar zo’n 230000 kilo per minuut bij.

Natuurschoon in de Noordzee

Onze reis vervolgt zich wat dichter bij huis. Melvin Redeker van stichting ‘In de Noordzee’ laat ons zien wat voor moois er in onze eigen Noordzee te zien is. We komen aan in de wateren rondom de Shetland eilanden in de Noordelijke Noordzee. Hier vinden we de laatste stukjes ongerepte zee omdat de overheid duidelijke afspraken met vissers heeft gemaakt over de bescherming van het gebied.

Te zien zijn een overvloed aan schelpen en oesterbanken, die vervolgens weer habitat vormen voor zeesterren, zeeveren, octopussen en jonge kabeljauwtjes. Melvin en zijn vrouw Fiona hebben er zelfs Orca’s gespot. Genoeg om te beschermen dus, ook in onze eigen Noordzee.

De plastic soep is dichterbij dan je denkt

Helaas vinden we in onze eigen Noordzee ook plastic vervuiling. Melvin zag veel plastic zakken en andere plastics in de nesten van Jan-van-Genten, de grootste zeevogel die op de Noordzee voorkomt. Deze vogel wordt vaak gespot op maar 20 km van de Nederlandse kust, vertelt Melvin. Vervuiling van deeltjes kleiner dan 5 mm, de microplastics, blijkt ook aanwezig in onze Noord- en Waddenzee, leren we van Roos Swart, marine bioloog bij ‘By the Ocean we Unite’. Gewapend met eigen ‘Manta-trawl’, vist ze samen met toekomstige ‘Ocean Ambassadors’ naar plastics afkomstig van onder andere slijtage van autobanden, visnetten, synthetische kleding en andere plastic voorwerpen. Tijdens een expeditie naar de Kanaaleilanden werden er in één sample wel 130.000 stukjes plastic per vierkante kilometer wateroppervlak gevonden.

De plastic soep risico’s

Tijd om wat dieper in de wetenschap omtrent de gevolgen van de plastic soep te duiken. We leren van toxicoloog Dick Vethaak dat ruim 700 soorten zijn aangetast door macroplastics. Bovendien bevat elk zeedier dat is onderzocht microplastics en lab studies hebben de negatieven gevolgen hiervan aangetoond. Plastics in de maag leiden met name tot verhongering en de chemische stoffen die aan de kleine deeltjes kleven kunnen toxisch zijn. Bij de zogenaamde ‘filter-feeders’, zoals mosselen,  zorgen de plastics voor een verstopping van hun systeem, vertelt Roos.

Via diezelfde mosselen, krijgen mosselliefhebbers 11.000 stukjes plastic per jaar binnen. Ook wij mensen worden dus blootgesteld aan micro- en nano plastics. Via ons voedsel, maar ook via de lucht, ons drinkwater, via allerlei verzorgingsproducten en cosmetica, en misschien ook wel via onze huid. Het onderzoek naar wat dat betekent voor onze eigen gezondheid is in volle gang. “Nederland is een voorloper op het gebied van onderzoek naar microplastics en gezondheid”, zegt Dick, die met zijn team samenwerkt met experts uit de medische wereld, zoals longartsen.

De plastic soep is ook aan land zichtbaar

We maken een uitstapje naar het vaste land. We weten inmiddels dat plastic vervuiling een probleem is. Maar het is ook een “heel zichtbaar en tastbaar probleem”, zegt de Plastic Soup Surfer Merijn Tinga. Hij laat ons een reeks foto’s zien van een vuilnisbelt gelegen aan de kust in Frankrijk waar dagelijks stukken afval in de zee waaien. Slecht waste-management is niet alleen in Azië of Afrika een probleem maar ook Europa. 20% van het ingezamelde plastic wordt maar gerecycled, de rest verdwijnt in de verbrandingsoven. Zijn petitie voor de invoering van statiegeld op kleine flesjes werd 55.000 keer ondertekend en heeft geleid tot het aannemen van zijn voorgestelde motie.

Hoe lossen we de plastic soep op?

Om het probleem van de plastic soep aan te pakken moeten zowel de overheid, bedrijven, als de maatschappij moeten hun gedrag veranderen. Het is nu tijd actie te ondernemen, vindt Merijn. Daarom heeft hij samen met partners de ‘Pick up 10’ app ontwikkeld. Het opruimen van plastic op land is veel makkelijker en goedkoper dan op zee. Daarom vraagt Merijn iedereen zwerfafval op te ruimen en er vervolgens een foto van te maken. Deze foto’s worden doorgestuurd naar bedrijven en beleidsmakers om hen te confronteren en op te roepen tot verandering. Ook laatste spreker van de avond, oud-politicus, wetenschapper en schrijver Jan Terlouw, vindt dat de plastic soep niet een technisch of economisch probleem is maar vooral een politiek en maatschappelijk probleem. De politiek moet de leiding nemen en heeft als taak de maatschappij voor te lichten. Als mensen weten wat het probleem is, ontstaat er draagkracht. Iedere ouder of grootouder wil immers het beste voor zijn kinderen en kleinkinderen. Daarbij moet de overheid vooral niet verhullen dat het geld gaat kosten, want  “het wordt tijd dat we de echte prijs gaan betalen”. Ook de maatschappij kan druk uitoefenen op de politiek. “Ga stemmen op een partij naar eigen keuze, en kies de groenste kandidaat, want dat gaat opvallen”, tipt Jan Terlouw.

Let’s unite

Deze inspirerende avond heeft laten zien dat oplossingen kunnen worden gevonden op politiek gebied, zoals de motie van de Plastic Soup Surfer, maar ook het creëren van bewustwording en activatie van de maatschappij. Mensen willen hun gedrag veranderen maar dan moeten wel eerst de ogen worden geopend en dat is precies wat ‘By the Ocean we Unite’ wilt bereiken. Tijdens ‘An Ocean of Oppertunities #2’ hebben we geprobeerd om de ogen van de aanwezigen te open. Deel deze kennis, wees een voorbeeld, heb vertrouwen, en maak zelf een verschil.

Kunnen we dat?

“Natuurlijk kunnen we dat, we kunnen alles. Samen.” – Jan Terlouw

Lees hier alles over het symposium!
Check de foto’s hier!
Recent Posts